7 minuten

HSV, de trots van Hamburg. Een gigant in het Europese voetbal, een kolos in Duitsland en een van de mede-oprichters van de 1. Bundesliga. Bijna 55 jaar lang was de Hamburger Sport Verein een ‘unmovable object’ in de hoogste afdeling van het Duitse voetbal. Dat de club nog nooit gedegradeerd was, werd bij de renovatie van het stadion vereeuwigd met een stadionklok die aangaf hoe lang de club al onafgebroken in de Bundesliga actief was.

Echter, het gaat slecht met de club. HSV degradeerde in 2018 en is nu bezig aan haar tweede strijd om uit de 2. Liga te komen. Deze strijd gaat de gevallen grootmacht alleszins makkelijk af. Hoe is de ‘Bundesligadino’ zó ver afgegleden? Lees hieronder een kleine reconstructie. 

Bundesliga successen

“Sechs mal Deutscher Meister, drei mal Pokalsieger, immer Erste Liga, HSV!” In de recente seizoenen werd dit lied luidkeels door de HSV-aanhang ingezet om te laten zien hoe groot de club is. Het is een mooie blik op het succesvolle verleden van de Hamburger Sport Verein. De grootste triomfen haalde de club eind jaren ’70 en begin jaren ’80, in dit tijdperk wonen de ‘Rothosen’ (lees: de roodbroeken) drie Bundesligatitels en een DFB-Pokal. In deze glorieuze periode droegen onder andere Franz Beckenbauer, Manfred Kaltz, Felix Magath en Kevin Keegan het iconische witte shirt met rode broek. Als klap op de vuurpijl won HSV in 1983 de Europacup I. De architect achter een groot deel van dit succes was Ernst Happel. Hij won met de club de eerdergenoemde Europacup I en twee landstitels. Ernst Happel en het winnen van de Europacup I, waar heb ik dat toch eerder gehoord?

Verval

Na 1983 brak er een tijd van lange droogte en deceptie aan in het Volksparkstadion. Na de DFB-Pokal-winst van 1987 heeft de club, op twee Intertotocups na, geen grote prijs meer gepakt. Sommige supporters zeggen dat 1983 het begin van het einde inluidde. Er wordt de club verweten dat in die periode, het HSV niet gelukt is om een goede jeugdopleiding op poten te krijgen.

Een tweede aanknopingspunt voor het begin van het verval is tijdens de zogeheten ‘Werder-wochen’ in de lente van 2009. Het seizoen 2008/09 leek voor HSV een mooi seizoen te worden. De club, die onder leiding stond van trainer Martin Jol, had een goed team met spelers als Frank Rost, Mladen Petric, Joris Mathijsen en Paolo Guerrero. De honger naar de eerste hoofdprijs sinds 1987 was groot en het leek erop dat HSV eindelijk uit deze prijzendroogte kon komen. De club stond namelijk in de halve finale van de DFB-Pokal en de UEFA Cup en zelfs de Bundesliga winnen was nog mogelijk. Al met al was er dus nog voor van alles te spelen voorafgaand aan de confrontaties met aartsrivaal Werder Bremen. HSV speelde in 18 dagen vier keer tegen de ‘Grün-Weißen’, twee keer voor de UEFA-cup, een keer in de beker en een keer in de Bundesliga. Voorafgaand aan het thuisduel in de UEFA Cup hadden de HSV-fans een, als ik dat zo mag zeggen, prachtige tifo voorbereid, zie beelden hieronder.

Dus wat heeft een prop te maken met het verval van een hele voetbalclub? Werder stond in het Volksparkstadion met 2-1 voor toen HSV-verdediger Michael Gravgaard tegen zijn eigen achterlijn aan een ogenschijnlijk makkelijke terugspeelbal wil geven. Echter, op het moment dat Gravgaard die bewuste bal wil spelen, stuitert deze op door een prop, welke afkomstig was uit de eerdergenoemde tifo, die door een HSV-supporter op het veld gegooid werd. Hierdoor mist de Deen de bal en deze verdwijnt via zijn scheenbeen over de achterlijn. Dit met corner tot gevolg. Uit deze hoekschop scoort Frank Baumann voor Werder de beslissende 1-3 met nog zeven minuten te spelen. Dit bleek de genadeslag want, ondanks een aansluitingstreffer van Olic, won Werder Bremen dit duel en dus gingen zij, en niet HSV, naar de finale van de UEFA Cup. Ook bereikte Werder Bremen ten koste van HSV de finale van de DFB-Pokal en tot overmaat van ramp won de aartsrivaal ook in de competitie van HSV. Dit bleek voor het team van Jol en Mathijsen de genadeslag en hierdoor kon de titeldroom terug in de ijskast, om er vervolgens nooit meer uit te komen. Gelukkig voor HSV eindigden ze in de competitie wel boven de gezworen rivaal uit noorden.

Wat ging hierna mis? Zo’n beetje alles. Geen UEFA Cup, geen DFB-Pokal en geen kampioenschap. Waren deze ‘Werder-wochen’ dan echt het begin van de crisis? In een interview met de Frankfurter Algemeine vertelde toenmalige voorzitter van de Raad van Bestuur, Bernd Hoffmann, hoe de evaluatie van het seizoen ging, welke plaats vond met Jol, Hoffmann en Sportvorstand (in Nederland is dit de technisch directeur) Dietmar Beiersdorfer. Direct na het seizoen ontstond er een flinke woordenwisseling in een hotel in Hamburg waarbij over en weer verwijten gemaakt. Waar Jol aan verwachtingsmanagement probeerde te doen door te stellen dat de doelstelling die door Beiersdorfer werd gesteld niet realistisch met het team dat hij tot zijn beschikking had. Hierop wilde Jol meer macht in de club hebben omtrent het transferbeleid. Dit zou Beiersdorfer zijn positie kosten waardoor hij en Hoffmann hier niet mee instemden, waarop Martin Jol naar Ajax vertrok. Ook de relatie tussen Beiersdorfer en Hoffmann zelf raakte bekoeld. De reden hiervoor was dat Hoffmann voor Beiersdorfer een plek in gedachten had in de jeugdopleiding. Hier kon de Sportvorstand niet mee instemmen en hierop besloot ook Beiersdorfer de deur achter zich dicht te trekken. 

../../Downloads/090926K2A9069.jpg
Soccrates Images

De fout die Hoffmann hierop maakte was het niet aanstellen van een Sportvorstand/Sportdirektor. Deze werd pas in 2010 aangesteld in de naam van oud-speler Bastian Reinhart. Lang zou hij het niet volhouden, na een jaar was hij weer weg. Tussen 2011 en nu heeft HSV zeven Sportdirektoren gehad. In vergelijking, Borussia Dortmund heeft er in deze periode slechts een gehad. 

Als vervanger van Jol werd Bruno Labaddia aangesteld, echter mocht hij door tegenvallende resultaten (de halve finale van de UEFA Cup werd gehaald maar in de Bundesliga eindigden ze op een toentertijd teleurstellende zevende plaats) ook zijn biezen pakken, Ricardo Moniz werd als interimmanager aangesteld. Sinds dien is HSV een regelrecht trainerskerkhof geworden. Sinds het ontslag van Labaddia in 2010 stonden er, inclusief interim-trainers, zeventien eindverantwoordelijken, inclusief Labaddia zelf opnieuw in 2014, voor de groep. Al deze trainers hadden hun eigen filosofie, manier van werken, staff en spelers. Met zeventien trainers in tien jaar kan je je voorstellen dat dit een enorme chaos met zich meebracht. 

Degradatie

Al deze onrust leidde tot slechte resultaten, welke zelfs clubicoon Rafael van der Vaart bij terugkeer niet kon omkeren. In 2014 en 2015 stond de club twee keer aan de rand van de afgrond, een play-off tegen respectievelijk Greuter Fürth en Karlsruher SC brachten met dank aan de uitdoelpuntenregel redding voor de gevallen grootmacht. Vooral de manier waarop HSV het vege lijf tegen Karlsruher SC redde, wordt gezien als de meest bizarre ontknoping ooit in de play-offs van het Duitse voetbal. Thuis in Hamburg werd het 1-1, en dit is wat er gebeurde toen de Hamburgers op bezoek gingen in Karlsruhe:

https://www.youtube.com/watch?v=Ea6hxH7-oWE

Sommigen beweerden dat HSV zo veel geluk heeft gehad, dat ze te slecht waren om überhaupt te degraderen, maar in 2018 was het geluk op. Ondanks een sterke eindsprint onder trainer Christian Titz, die, je raadt het al, halverwege het seizoen aangesteld werd, werd de Bundesligadino van haar status als Bundesligist op 12 mei 2018 beroofd. Zelf boekte HSV een keurige 2-1 overwinning Borussia Mönchengladbach, echter won Wolfsburg thuis bij het reeds gedegradeerde Köln, waardoor Wolfsburg play-offs mocht spelen om lijfsbehoud en viel voor HSV het doek. Voor het eerst in haar bestaan speelde HSV in de 2. Liga. Om deze dag nog erger te maken, hadden de Gladbach supporters in het uitvak een spandoek gemaakt waarbij het aantal minuten dat HSV nog in de 1. Bundesliga zou zitten werd afgeteld.

Een nieuwe start

De degradatie naar de 2. Liga voelde voor HSV als een nieuwe start. Om af te rekenen met het tumultueuze verleden, wilde HSV rust in de club hebben. Een eerste stap in deze richting werd gezet door Christian Titz langer vast te leggen. Het leven in de 2. Liga was hard voor de gevallen grootmacht, waarop HSV opnieuw besloot de trainer te ontslaan. Hannes Wolf verving Titz maar het werd er niet beter op. HSV mistte zowel directe promotie als de play-offs en was dus gedoemd tot nog een jaar op het een na hoogste niveau.

Voorafgaand aan het seizoen 2019/20 was de verwachting en de doelstelling dat HSV zou promoveren. Om dit te realiseren werd de ervaren Dieter Hecking aangesteld en dit besluit leek z’n vruchten af te werpen. HSV leek zich op te mogen maken voor promotie naar de 1. Bundesliga, echter de stress kwam in het elftal, of zoals Arnold Bruggink het bij FOX mooi verwoordde: “Promotiepaniek”. HSV schommelde het hele seizoen tussen plaats twee en drie en ze gaven sinds de coronastop al drie kostbare punten weg in de slotfase. Toen brak speeldag 33 aan, Heidenheim-uit. De verrassende nummer 4 speelde thuis tegen HSV en het gat tussen Heidenheim en HSV is slechts een schamel punt in het voordeel van de uitploeg voorafgaand aan het duel. HSV moet winnen om zich te houden op directe promotie, een gelijkspel betekent het behouden van plek drie, die recht geeft op play-offs en verlies betekent een vierde plek, net als het jaar ervoor. 

HSV begint goed, heeft de beste kansen en komt vlak na rust verdiend op 1-0 door een goal van Pohjanpalo. Deze goal heeft Heidenheim echter wakker geschud. Nadat eerst een goal van Heidenheim-spits Stefan Schimmer nog vanwege hands wordt afgekeurd is het in de 80e minuut alsnog raak. Een voorzet beland in de kluts in het net van HSV, 1-1. Heidenheim ruikt bloed en dringt aan. De ‘promotiepaniek’ schiet er bij de gewezen Bundesligadino weer in en in de 95e minuut geeft HSV alles weg. Heidenheim maakt in de dying seconds 2-1 en neemt de derde plek over van HSV, die elke hoop op promotie nu uit handen gegeven heeft. Hoe voelt dat nou, in de laatste seconde directe promotie verspelen én de play-off plek weg geven? Ik kan het niet omschrijven maar dit filmpje zegt denk ik genoeg.

Echter, HSV was nog niet kansloos maar ook op de laatste speeldag brak de ‘Promotiepaniek’ toe. Waar nummer drie Heidenheim kansloos onderuitging bij Arminia Bielefeld, voldeed een gelijkspel tegen SV Sandhausen. Echter, in HSV-stijl, verloor de club thuis ruim en daardoor is de Hamburger Sport Verein veroordeeld tot nóg een seizoen in de 2. Bundesliga. Schrale troost is dat de daardoor weer tegen stadsgenoot Sankt Pauli mogen spelen. De hoop is dat HSV snel weer terugkeert, anders zouden ze zomaar 1. FC Kaiserslautern achterna kunnen gaan en dat zou zonde zijn, niet alleen voor de supporters maar voor het hele Duitse voetbal.