VfL Wolfsburg; Leicester City avant-la-lettre

07 januari 2021 - 12:46

Door: Sander Grasman

In de voetbalgeschiedenis hebben vele teams de top weten te bereiken, maar lang niet allemaal slaagden zij erin daar te blijven. Hoe liep het af met de teams die van de rots kukelden? In deze serie verhalen achter de vergane glorie en hoe het nu gaat met de clubs die ooit de trotse kampioenen waren. Met vandaag de kleine Duitse ploeg die alle grote clubs de loef afstak in 2009, VfL Wolfsburg.

DAVID OF…

Toen Leicester City in 2016 kampioen van de Premier League werd, gaf dat de romantische voetballiefhebber moed. Het was dus nog mogelijk voor kleine clubs om de door het grote geld overeind gehouden Goliaths te verslaan. Op dat moment zat Bayern München in Duitsland al middenin hun huidige reeks van aaneengeschakelde Bundesliga-titels, maar toch was het uitgerekend in het land waar de Beierse formatie al zo lang de scepter zwaait, dat het nietige Verein für Leibesübungen Wolfsburg had gepresteerd waarvoor de mannen van Claudio Ranieri in Engeland later zoveel lof oogsten. Zeven jaar eerder had VfL Wolfsburg namelijk de wereld al versteld doen staan met hun landstitel.


Het plaatsje Wolfsburg in het noordelijke Nedersaksen telt slechts iets meer dan honderdduizend inwoners en bestaat nog maar 82 jaar. De huidige naam Wolfsburg kreeg het zelfs pas 7 jaar later, daarvoor ging het door het leven onder de tamelijk in het oog springende naam Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben. De snelle rekenaars zullen al snel de link met de Tweede Wereldoorlog hebben gelegd en dat klopt. De plaats werd gesticht door de nazi’s om onderdak te bieden aan de werknemers van de nabijgelegen Volkswagenfabriek. Op aandringen van de geallieerden werd het arbeidersplaatsje omgedoopt tot Wolfsburg, naar een kasteel dat in 1300 op een steenworp afstand van het jonge stadje gebouwd was.

GOLIATH IN SCHAAPSKLEREN?

Met de Volkswagen-link hebben we meteen het punt aangesneden waarom Wolfsburg minder dan Leicester omarmd is door voetballiefhebbers met een romantische inslag. Behalve dat de Premier League en het Engelse voetbal iets meer tot de verbeelding spreken dan die van onze Oosterburen, kan je moeilijk volhouden dat Wolfsburg een titel was van de kleine man. Als er een club is die leeft bij de gratie van de diepe zakken van een investeerder zijn het die Wölfe. Toch doet dat niks af aan de prestaties van de vereniging die erin slaagde Bayern München van een zoveelste Meisterschaft af te houden.

Tot halverwege de jaren negentig had Wolfsburg namelijk nog nooit in de Bundesliga gespeeld en zelfs toen die promotie in 1997 eindelijk werd bewerkstelligd, was men lange tijd slechts opvulling van het rechterrijtje. Daar kwam verandering in met de aanstelling van Felix Magath. De oud-trainer van Bayern München geniet tegenwoordig de discutabele reputatie van een dictator wiens methodes ondertussen danig verouderd zijn, maar gedurende zijn eerste periode bij de Noord-Duitse club was zijn aanpak nog wel bijzonder succesvol.

DE MAGATH-JAREN

Magath ging prat op een ijzeren discipline. In de voorbereiding beulde hij zijn spelers af, zodat zij überfit aan het seizoen begonnen en tegen het einde ervan ook nog de energie zouden hebben om in de belangrijke wedstrijden net dat beetje extra te geven. Achterin bouwde hij het dicht met een vijfmansverdediging en voorin gokte hij op de ingevingen van zijn Magisches Dreiecke van de Bosniërs Zvjezdan Misimovic en Edin Dzeko en de Braziliaan Grafite. Vooral die aanvallende drie-eenheid bleek de sleutel tot succes.

In Duitsland lijken ze er een gave voor te hebben om het beste te halen uit obscure, onkarakteristieke Braziliaanse aanvallers. In het land waar de wat lobbige Ailton erin slaagde een cultstatus te verwerven, vond ook een voormalig vuilniszakken verkoper uit São Paulo het voetbalgeluk. Dat Grafite ooit zou worden uitgeroepen tot de beste speler van de competitie had niemand een handvol jaren eerder kunnen bevroeden. De voormalig jeugdinternational was toen net in zijn geboorteland teruggekeerd na een mislukt avontuur in Zuid-Korea. Niet bepaald de aanloop naar een glanzende Europese carrière.


HET GOUDEN SPITSENKOPPEL

In eigen land bloeide de aanvaller echter weer op en dwong hij een transfer naar het gepromoveerde Le Mans af. In de Ligue 1 toonde hij aan zelfs bij een laagvlieger zijn doelpunten mee te kunnen pakken en Wolfsburg pikte hem al na een jaartje in Frankrijk op. Niet dat Magath nou zo enthousiast was met zijn nieuwe versterking. Hij had de Braziliaan nog niet aan het werk gezien en zijn trouwe rechterhand Bernd Hollerbach was ook niet meteen overtuigd van wat hij in Le Mans van hem had gezien.

Datzelfde gold niet voor die andere spits die naar Duitsland werd gehaald. Over Dzeko kon Hollerbach kort zijn: “Nu kopen!” Terwijl de Bosnische Diamant in eigen land nog op een zijspoor was beland. Een verandering van omgeving en positie had van de mislukte middenvelder bij FK Teplice een doeltreffende spits gemaakt. In zijn nieuwe rol was hij niet meer te houterig, maar een dodelijk efficiënte afmaker, precies wat Magath zocht voor de man naast de sterke Grafite.

DE ASSISTKONING

De creativiteit moest achter het veel scorende koppel komen van de in München geboren Bosniër Zvjezdan Misimovic. De spelmaker kwam vier jaar lang uit voor het tweede team van de Recordmeister, maar zou daar nooit doorbreken. Hij vertrok naar 1. FC Nürnberg waar hij net als Grafite na één seizoen de Volkswagenclub verleidde tot een transfer. Met meesterlijk inzicht en haarscherpe precisie wist hij Grafite en Dzeko in staat te stellen tot het maken van een recordaantal doelpunten voor een spitsenkoppel in de Duitse competitie. Het meer dan dertig jaar oude record van de legendarische Gerd Müller en Uli Hoeness van 53 gezamenlijke treffers werd uit de boeken geschopt door het tweetal. 

Zelf was de kleine middenvelder ook goed voor een eigen record. Hij gaf dat seizoen namelijk 20 assists, iets waar nog geen enkele speler in de Bundesliga in geslaagd was. Opvallend genoeg zou hij dat record een paar jaar daarna weer kwijtraken aan een andere speler van Wolfsburg, namelijk Kevin De Bruyne, maar over hem later meer.


BAYERN TE KIJK GEZET

Het doelpunt dat Nadiem Amiri deze week scoorde namens Bayer Leverkussen bracht bij vele kijkers de meeste iconische goal van Grafite in herinnering. Op weg naar een 5-1 zege op Bayern slalomde de Braziliaan door het zestienmetergebied van de tegenstander en net op het moment dat hij zichzelf juist in het nauw leek te brengen, toverde hij een hakbal om je vingers bij af te likken uit de hoge hoed. Tergend langzaam rolde de bal langs de goede kant van de paal tegen de touwen.

De overwinning op de concurrent viel middenin een zegereeks van die Wölfe die de club op koers zette richting de titel. Halverwege het seizoen hadden de mannen van Magath nog op de 8e plek gestaan, maar het eerdere beulswerk betaalde zich uit. Dankzij de aanvallende capaciteiten van de magische driehoek en de solide verdediging klommen ze naar de top van het klassement. Tot op de laatste dag van het seizoen bleef het echter spannend, al zou het in dat beslissende duel rap bekeken zijn. Met dezelfde cijfers als waarmee Bayern een paar weken eerder aan de kant was gezet, werd nu Werder Bremen te kijk gezet: 5-1. Wat niemand voor mogelijk had gehouden, was werkelijkheid geworden en de vereniging onder de rook van de Volkswagenfabriek was kampioen van Duitsland.

VRIJE VAL

Het succes zou al snel van korte duur blijken. Magath vertrok na het kampioensjaar naar Schalke ‘04 en zijn opvolger Armin Veh, die een paar jaar eerder zelf de Duitse voetbalwereld verbaasd had met een titel voor VfB Stuttgart, draaide uit op een ontgoocheling. Het luidde een chaotische periode in, gedurende welke de club een rits aan trainers versleet, terwijl men steeds verder wegzakte op de ranglijst.

Uiteindelijk haalde men zelfs Magath weer terug om de meubelen te redden. Ditmaal was zijn verblijf bij de club geen succes. Zijn autoritaire aanpak werd niet langer gepruimd en het feit dat de bakken met geld die hij voor nieuwe aankopen uitgaf weinig positieve resultaten opleverden, was slechts olie op het vuur. De club die dure contracten uitdeelde als smarties belandde op een plek die niet paste bij dat uitgavenpatroon. Met bijna 50 spelers op de loonlijst – waarvan sommige ook nog eens met een dik belegde boterham – kon het niet langer zo doorgaan. De ooit zo geliefde coach werd eruit gegooid en Dieter Hecking moest het stokje overnemen.

DIETER HECKING

De belangrijkste taak voor de nieuwe trainer was het kaf van het koren scheiden en schoon schip te maken. Onder het bewind van Magath waren er behalve miskopen ook zeer bruikbare spelers gehaald. Er stond namelijk al een solide verdediging met de Braziliaan Naldo, de Portugees Vieirinha en de tegenwoordig voor Torino uitkomende Zwitserse linksback Rodriguez. Voorin kon men met Bas Dost alvast rekenen op een aardig aantal doelpunten.



Het resultaat van Heckings eerste seizoen aan het roer was een verdienstelijke 5e plaats en een terugkeer naar Europees voetbal. In de winterse transfermarkt sloeg Wolfsburg vervolgens haar beste slag. Kevin De Bruyne kwam ondanks een uitstekend verhuurperiode bij Werder Bremen nog altijd niet voor in de plannen van Chelsea en was voor een schappelijk prijsje op te pikken in Stamford Bridge. De rossige Belg bleek de perfecte aanvulling op spits Dost en linksbuiten Ivan Perisic. Nadat in 2011 Dzeko als laatste van het voormalige top trio was vertrokken, beschikte men nu weer over een illustere driehoek.

Wolfsburg was niet in staat om het wonder van 2009 te herhalen, maar de tweede plaats in Heckings tweede seizoen – overigens op ruime achterstand van Bayern -, was toch meer dan waarvan de Noord-Duitsers een paar jaar eerder van hadden durven dromen. Bovendien werd met een 3-1 zege op Borussia Dortmund in de finale van de DFB-Pokal het afscheidsfeestje van Jürgen Klopp verstiert en de eerste beker uit de clubgeschiedenis bemachtigd. Een paar maanden later werd in een onderling duel met de landskampioen bovendien ook nog de Duitse Supercup aan de prijzenkast toegevoegd.

MISKOPEN

Dat laatste moest echter wel gedaan worden zonder De Bruyne. De Belg was niet langer houdbaar gebleken en Manchester City had hem die zomer terug naar Engeland gehaald. Andermaal bleek de club over een ongelukkige hand van vervangen te beschikken. Julian Draxler en André Schürrle werden voor veel geld gehaald, maar konden beiden de verwachtingen niet waarmaken. De val was dit keer zelfs nog dieper dan de vorige keer. Men belandde twee seizoenen achter elkaar in de playoffs om degradatie. Ternauwernood kon het vege lijf gered worden ten koste van respectievelijk Braunschweig en Holstein Kiel. Geen clubs met de allure van een Real Madrid, Borussia Dortmund of Bayern München, opponenten waar ze nauwelijks twaalf maanden eerder nog in spannende duels de degens hadden gekruist.

Na een mislukt experiment met oud-speler en -jeugdtrainer Valerien Ismaël, was het aan onze landgenoot en voormalig Magath-assistent Andries Jonker om Wolfsburg voor degradatie te behoeden. De Nederlander slaagde daar dus in, maar wist vervolgens de weg omhoog niet in te slaan. Diens opvolger, Bruno Labbadia, had meer succes en aan de hand van een nieuwe Nederlandse targetman in Wout Weghorst werd niet alleen de degradatiezone vaarwel gezegd, maar kwam zelfs een terugkeer naar Europa in het vizier.


VfL WOLFSBURG IN 2020-’21

Toch was het verblijf van Labbadia van korte duur. Na zijn vertrek in de zomer van 2019 werd Oliver Glasner in gevlogen. Onder diens leiding had LASK Linz met pressingvoetbal de weg naar de Oostenrijkse top gevonden, en in Duitsland hoopte men met hem de plek in de top te behouden en niet opnieuw terug te vallen. Sportief gaat het sindsdien goed met Wolfsburg, maar intussen broeit het wel binnen de club. De coach sprak openlijk zijn ongenoegen uit over de gedane aankopen, wat natuurlijk niet goed viel bij het bestuur. De tikkende tijdbom lijkt inmiddels ontmanteld, maar of het ooit helemaal goedkomt zal afhangen van de resultaten in de tweede seizoenshelft.

Op dit moment bezetten die Wölfe de zesde plek op de ranglijst, op doelsaldo achter het verrassende Union Berlin en met slechts één puntje minder dan nummer vier Borussia Dortmund. Komend weekend staat er in Berlijn een belangrijk duel op het programma met de confrontatie tegen directe concurrent Union. Als die wedstrijd gewonnen wordt en RB Leipzig in eigen huis Borussia weet te verslaan, zou Wolfsburg na 15 gespeelde wedstrijden vierde staan. Dat is hoger dan in het magische seizoen van 2008-’09.

Kunt je geen genoeg krijgen van Buitenlands voetbal, luister dan onze FC Buitenland Podcast! Onze eigen Jaron Blonk, FOX Sports-commentator Martijn van Zijtveld en Quincy Richardson bespreken in een uur tijd alles wat je moet weten over de vier grootste competities van Europa.