5 minuten

De Nederlandse voetbalfilosofie in Italië, gaat het ooit werken? Als het aan Michele Santoni ligt wel. In 2008 gooide hij al zijn bezittingen in zijn auto en reed naar Haarlem om hier ervaring op te doen als trainer. Een decennium later werkt hij met de technische staf van Cagliari, assisteerde hij Martin Jol en Frank de Boer en heeft hij een schat aan ervaring in het Nederlandse- en Italiaanse voetbal. Neal Petersen sprak hem voor een aflevering van ‘Podcasten met Petersen’. Santoni is niet zo zwartgallig over de toekomst van het Nederlandse voetbal:

“Nederland zoekt geen nieuwe filosofie, maar een verbetering op iets waarom ze de laatste 30 jaar het beste opleidingsland waren. Er hoeft niet heel veel te gebeuren om het weer op te pakken.”

Interview: Neal Petersen
Tekst: Wouter Boerkamp

Ajax als eerste woord

De liefde voor voetbal zat er al vroeg in bij Michele Santoni. De zoon van een Italiaanse vader en Nederlandse moeder verraste zijn ouders bij het uitspreken van zijn eerste woord: “Mijn eerste woord was niet papa of mama, maar Ajax. Mijn overgrootvader heeft bij Ajax gevoetbald, mijn opa was meer dan 60 jaar lid, dus ik kon niet anders dan voetbalgek worden.” Santoni uitte zijn liefde voor voetbal op het veld, maar ook al vroeg als jeugdtrainer bij de grote amateurclubs in Italië. Daarnaast kwam hij een paar weken per jaar naar Nederland om daar de Nederlandse manier van trainen te bestuderen.

Totdat hij merkte dat hij aan die paar weken niet voldoende had en de grootste stap in zijn leven zette. “Ik wilde het proces van binnen meemaken en heb tegen Patrick Ladru (destijds jeugdtrainer van Ajax) gezegd dat ik naar Nederland wilde komen. Ik kwam bij HFC Haarlem terecht, maar dat had ik helemaal niet verwacht. Vond een goede amateurclub meer dan genoeg. Patrick pleegde een paar telefoontjes en toen kon ik bij Volendam en Haarlem terecht. Bij de laatste club had ik het beste gevoel”.

Martin Jol als leermeester

De stage van een jaar bij het inmiddels failliete Haarlem bracht alles wat Santoni er van verwacht had: “Ik dacht ik kom hier voor een jaar, maar de omgeving was fantastisch en de jeugdopleiding functioneerde beter dan waar dan ook ondanks dat we nul middelen hadden.” In plaats van terug te keren naar Italië mocht Santoni blijven bij Haarlem, maar toen kwam Ajax. Martin Jol werd aangesteld als nieuwe hoofdtrainer van Ajax en die had een plek voor Santoni: “Jol vond het heel belangrijk om een video-analist te hebben, met name data en statistieken vond hij heel belangrijk.”

Santoni werkte er nog naast als ICT-specialist in Nederland om rond te komen, maar bij Ajax kon hij zich volledig op de video-analyse storten. Dat was ook nodig want in het begin was er nog niks op dat gebied bij de Nederlandse topclub. “Martin Jol heeft me daar ook heel erg bij geholpen. Hij kon me twee dagen of een dag voor de wedstrijd om tien uur ’s avonds opbellen van: ‘Heb je die actie gezien?’ Hij zat zelf ook van alles te kijken en heeft mij echt geholpen om er voor te zorgen dat alles was zoals hij het nodig had.”

Jol was ook veeleisend: “We zaten daar bijna de hele dag over voetbal te praten, ik werd overal bij betrokken omdat hij wilde dat ik zijn visie snel leerde.” “Hij is de beste trainer waarmee ik gewerkt heb. Echt een leraar, echt een trainer oude school. Iemand waarmee je over alles kan praten. Qua periodisering, inspanningsfysiologie, voetbal en ook tactisch is hij sterk. Van Martin zou ik nog best assistent willen zijn.”

Terug naar Italië

Na 4,5 jaar Ajax ging Santoni terug naar Italië om op eigen benen te staan. Een land waar heel anders wordt aangekeken tegen het voetbal. Dat maakt de trainer duidelijk aan de hand van een recent voorbeeld: “Als we kijken naar de 2-0 van Paolo Dybala bij Juventus – Tottenham dan kan ik wel een boek schrijven over hoe Jan Vertonghen zich beweegt. Maar dat wordt in Nederland niet gezien, besproken of over nagedacht. Wij worden als Italianen gek aangekeken als we praten over voetenwerk als verdediger, daar wordt in Nederland helemaal niets mee gedaan. Hoe je lichaamshouding is, hoe je moet draaien op basis van waar de bal is, dat wordt in Italië zoveel getraind.”

Toch nam hij zijn Nederlandse voetbalvisie mee naar zijn eerste klus bij Livorno in 2014. Santoni ging daar als assistent-trainer aan de slag van Domenico di Carlo. De Italiaanse hoofdtrainer nam hem een jaar later ook mee naar Cesena.

Beide teams degradeerden met Santoni in de staf, in Italië een garantie voor een kort dienstverband voor de trainer. Toch was zijn reputatie in Italië gevestigd, vooral door zijn band met de jonge trainers en omdat de trainer een hele andere werkwijze hanteerde dan zijn landgenoten.

“Voor mij waren alle spelers belangrijk, ook de jonkies gaf ik aandacht. De trainer voor ons trainde met de eerste elf en de rest kwam daarna. Tactisch trainen is 11 tegen 0 of 11 tegen 11 passief met uitleg én van wedstrijd naar wedstrijd. Dan wordt alles uitgelegd wat er in de wedstrijd gaat gebeuren. Hoe je gaat opbouwen, hoe je gaat storen, hoe je gaat verdedigen, hoe gaat je aanvallen. Dan wordt er aan de jonge spelers niet de juiste aandacht gegeven.”

Kom bij de trainer ook niet aan met de conclusie dat er iets goed mis is met de manier van opleiden in ons land. “Nederland zoekt geen nieuwe filosofie, maar een verbetering op iets waarom we ze laatste 30 jaar het beste opleidingsland waren. Nu nog steeds, maar ze hebben zich een beetje afgesloten en dachten wat we nu doen is goed voor de komende 50 jaar en dat is de fout geweest. Er hoeft niet heel veel te gebeuren om het weer op te pakken. De gemiddelde Nederlandse jeugdvoetballer is ook veel beter dan de Italiaanse jeugdvoetballer.”

Frank de Boer

Na een periode met de jeugdploegen van Lazio keerde Santoni weer terug bij het eerste elftal van een Italiaanse club onder een Nederlandse trainer waarmee hij eerder werkte. Frank de Boer ging na zijn vertrek bij Ajax de uitdaging aan om de Nederlandse stijl in te voeren bij topclub Internazionale. Het werd een missie die faliekant mislukte, De Boer stond binnen drie maanden weer op straat. Michele Santoni maakte het van dichtbij mee. Slechts één wedstrijd koppelde het team een de aantrekkelijke speelstijl aan het gewenste resultaat tegen grootmacht Juventus, verder werd het allesbehalve een droomhuwelijk.

Santoni legt de vinger op de zere plek bij Inter: “Het is al raar dat een club een trainer een trainer ontslaat voor een wedstrijd is gespeeld en een nieuwe trainer aanstelt. De voorbereiding was ook niet optimaal, de spelers waren ook niet superfit en moesten ook nog weg voor sponsordeals. Bovendien was er nauwelijks tijd om wedstrijden voor te bereiden. We hadden één vriendschappelijk wedstrijd in Ierland en toen begon de competitie.”

Toch had Santoni nadat Inter de derde wedstrijd van Juventus won met 2-1: “We wonnen die wedstrijd volgens de filosofie van Frank de Boer, iedereen was lyrisch, de Chinese voorzitter ging helemaal uit zijn dak. Toen kon het alleen maar beter worden, maar er speelden zoveel kleine dingen omheen, er was ook niet duidelijk wie de baas was en het team was niet ideaal in elkaar gezet.” Toen de resultaten vervolgens tegenvielen stonden De Boer en zijn staf weer op straat.

“Ik wil niet dat clubs mij aannemen op basis van mijn c.v.”

Santoni, bleef in Italië actief als trainerscoördinator bij Cagliari, maar zou ook graag weer in Nederland aan de slag gaan. “Ik zou heel graag terug willen naar Nederland en vind dat ik daar ook heel veel kan betekenen, maar zou ook graag naar Duitsland of Engeland gaan om mezelf weer te verrijken met een andere cultuur.”

Hij doet geen open sollicitaties, maar juicht wel de manier toe waarop de Duitser Frank Wormuth is aangesteld bij Heracles. Technisch directeur Mark-Jan Fledderus ging daar urenlang in gesprek met kandidaten over wedstrijdmomenten. “Chapeau voor Fledderus dat hij dit gedaan heeft. Ik hoef zelf niet aangenomen te worden op basis van mijn c.v., ik zou het leuk vinden dat mensen mij uitnodigen om met mij over voetbal te praten. Als ik pas bij hun filosofie dan graag.”

Beluister hier de hele podcast met Michele Santoni:

Of via I-Tunes:
https://itunes.apple.com/nl/podcast/podcasten-met-petersen-ep-57-michele-santoni-o-over/id1194143331?i=1000407074028&mt=2