5 minuten

Eind november stond Sporting Gijón – Real Sociedad op het programma in de Primera División. Dit affiche doet bij oudere liefhebbers van het Spaanse voetbal het hart harder kloppen. Misschien wel het mooiste moment van de jaren 80 in de Primera Division vond plaats in dit duel. Heel Spanje luisterde op 26 april 1981 gespannen naar transistors toen Jesus Maria Zamora met een droog schot in de laatste seconden van het seizoen Real Sociedad naar haar eerste landstitel schoot, terwijl Real Madrid in Valladolid al een feestje aan het vieren was vanwege een naderend kampioenschap. Na zeven jaar werd er weer eens een club buiten Madrid kampioen. Met een gevoel dat de Franco-jaren definitief waren overleefd werd Spanje de volgende ochtend wakker.

Het seizoen 1980/81 kent een vreemd verloop. Spanje maakt zich in deze jaren op voor de Mundial-82 maar is voor Noord Europeaanse voetbalfans nog een gebied, dat nauwelijks ontgonnen is. Het volgen van de Primera Division blijft beperkt bij krantenberichten van één alinea. Ook in dit seizoen gaan de grootmachten Barcelona en Real Madrid lange tijd samen aan kop. De Catalanen hebben zich versterkt met de Duitse sterspeler Bernd Schuster (de beste speler van Euro-80) en de Asturische topscorer Quini. Schuster raakt echter snel geblesseerd en Quini wordt gedurende enkele weken ontvoerd. Wanneer de aanvaller na drie weken zijn vrijheid terugkrijgt is Barça feitelijk al kansloos in de titelstrijd. Real Madrid wil na drie landstitels op rij eindelijk weer eens beslag leggen op de Europa Cup en morst zodoende punten in de competitie. Dit biedt Real Sociedad de kans om zich tussen de twee topclubs in te wringen.

german-edition-only-bernd-schuster-fc-barcelona-09111980_88ic1mtnlw2k15x1nc4g5a673

De ploeg uit de prachtige badplaats bestaat uit louter Basken en was in het seizoen ervoor al dichtbij de landstitel. Ze bleef 32 wedstrijden ongeslagen maar gaan op de voorlaatste speeldag ten onder bij Sevilla en verspelen dan ook de koppositie. De Andalusiërs zingen na afloop extra luid: ‘Viva España!’ Blijkbaar werd een Baskische sportieve niet als wenselijk gezien in dit deel van het land. Real Madrid pakt uiteindelijk de landstitel.

Maar nu, op 26 april 1981, staat Real Sociedad aan de vooravond van de slotdag weer aan kop en is er een nieuwe kans. De Basken hebben één punt meer dan Real en ook nog een voordeel van een beter onderling resultaat. Ze moeten op bezoek bij Sporting Gijón, een verraderlijke tegenstander die op de derde plaats staat. Real Madrid speelt tegelijkertijd een uitwedstrijd bij Real Valladolid. De grote vraag is of Real Sociedad de zenuwen in bedwang kan houden. Spanje houdt de adem in en is via de radio getuige van een meeslepende slotdag. Er wordt om half zes ’s avonds afgetrapt in Gijón en Valladolid.

Naar schatting tienduizend Basken zijn afgereisd naar de Asturische havenstad. El Molinon is deels bedekt met blauwwitte spandoeken en Baskische vlaggen. Real Sociedad trapt af in een atmosfeer van hoop en vreugde. In de derde minuut maakt de radio melding van een doelpunt in Valladolid. De treffer van de thuisploeg wordt echter afgekeurd. Boze toeschouwers in Valladolid scanderen: ‘Así, así, así gana el Madrid.’ Een veelgehoorde leuze onder tegenstanders van Real Madrid, die ooit ontstond in Gijón, toen de arbitrage wel erg in het voordeel van de hoofdstedelijke koninklijke floot.

Kort daarna opent Real Sociedad de score via Kortabarría uit een strafschop. Zelfs de toeschouwers van Sporting klappen voor de treffers want ook zij gunnen hun gasten een kampioenschap. Hier in de grauwe mijnstreek was een enorme verzetshaard tegen Franco en de hoofdstad en bestaat er zeker waardering voor de onverzettelijke Basken. Na de treffer golft het spel op en neer en laat Sporting zien waarom het op de derde plaats staat. Ondertussen opent Santillana namens Real Madrid de score in Valladolid. Niet veel later na dit nieuws maakt Sporting Gijón gelijk. Ook bij deze tussenstanden zijn de Basken virtueel kampioen maar de spanning neemt wel toe. In de pauze kunnen de fans en de talloze luisteraars even op adem komen.

De tweede helft begint in Valladolid een paar minuten eerder dan in Gijón. Real Sociedad lijkt nerveus e wordt op eigen helft vastgezet. Al in de derde minuut zeilt een als voorzet bedoeld schot in het Baskische doel: 2-1 voor Sporting. De Basken kijken vertwijfeld naar het scorebord en hun idolen moeten nu van voor af aan beginnen terwijl de klok steeds harder lijkt te tikken. Voor de tweede keer lijkt een heel seizoen in een paar minuten uit hun handen te glippen en als een kristallen vaas op een marmeren vloer uiteen te spatten. Toeschouwers krijgen tranen in hun ogen van de spanning en het ongeloof. De Baskische trompetten vallen stil en de aanmoedigingen worden wanhopiger. Real Sociedad probeert om het duel te kantelen maar de korte combinaties smoren op een drassig veld. Sporting krijgt de beste kansen en met twee sublieme saves houdt de nationale doelman Luis Arconada de achterstand dragelijk.

Er komt zowaar hulp uit onverwachte hoek want Valladolid maakt gelijk maar twintig minuten voor tijd neemt Real opnieuw de leiding. Opnieuw scoort Santillana. De Madrileense fans beginnen vanaf dat moment in een mooie afloop voor hun ploeg te geloven. Stieleke zorgt niet veel later voor 3-1. Real Sociedad moet het nu zelf doen maar stuit op een hechte defensie van Sporting. In Valladolid is de wedstrijd al afgelopen en beginnen de fans van Real al aan een feest, terwijl de spelers op het veld ongeduldig wachten. Trainer Boskov wordt zelfs al geknuffeld, hoewel de Serviër dat liever niet laat gebeuren. De licht ontvlambare Juanito begint zelfs al een provocerende ereronde. In het stadion van Valladolid klinkt uit de luidsprekers het verslag van de slotfase in Gijón. Er zijn zeker nog een paar minuten te spelen.

Met het ingaan van de blessuretijd krijgen de Basken nog een vrije trap aan de rand van het strafschopgebied. De scheidsrechter geeft aan dat er nog een minuut moet worden gespeeld. Voor de zoveelste keer op deze middag wordt de bal voor het doel gepompt maar ook weer weggewerkt door een verdediger van Sporting maar dan neemt Jesus Maria Zamora de bal ineens uit de lucht en schiet op doel. Als door het lot gestuurd belandt het leer in de winkelhaak. De middenvelder beseft als eerste het gevolg van zijn daad en rent naar de tribunes. Hij slaat zijn handen voor zijn ogen en wordt ingehaald door ploeggenoten. De meegereisde Basken raken in extase. Er wordt niet eens meer afgetrapt want het eindsignaal klinkt: Real Sociedad is voor de eerste keer in haar bestaan kampioen van Spanje. De fans van Sporting Gijón juichen mee. Het hele stadion omhelst figuurlijk de nieuwe kampioen. Veel spelers laten hun tranen de vrije loop omdat ze niet begrijpen wat hen overkomt. Ze trillen van vreugde. In Valladolid heerst er ongeloof. De spelers van Real vallen elkaar in de armen maar nu uit verdriet. De fans rollen hun vlaggen stilletjes op.

6

Na deze afloop viert San Sebastian een paar dagen feest. Omdat iedereen vanwege een nationale feestdag ook maandag vrij is, gaan veel Basken de straat op. Wanneer de spelers diep in de nacht met de bus arriveren worden ze als helden onthaald. Aan de rand van de stad hangt een groot spandoek met de tekst: La Real Campéon: Txuri, Urdin, Aurrera, 26-4-1.981. De niet-Basken kunnen het niet lezen maar begrijpen doen ze het wel. Er wordt definitief afscheid genomen van het Franco-tijdperk. Enkele maanden werd een poging tot een coup in het parlement verijdeld. Real Sociedad is de eerste kampioen in het vrije Spanje die niet uit de hoofdstad komt. Overal in het land is men gelukkig met deze afloop. De mensen zijn uitgekeken op een kampioen die vaak de vruchten plukt van discutabele beslissingen van scheidsrechters. ‘Madrid heeft geen enkele reden om zich een slachtoffer te voelen. Dat Real Sociedad nu pas zijn eerste titel kan vieren, geeft ons een gevoel van schaamte,’ aldus een hoofdredactioneel commentaar in El País. Eén kop spreekt voor zich: ‘Gerechtigheid in de laatste seconde.’