6 minuten

“Dat is voetbal, je krijgt niet altijd wat je verdiend.” De uitspraak van Mark van Bommel na afloop van het Champions League-duel PSV – Barcelona had betrekking op zijn team, maar ook op zichzelf. De oud-speler van Barcelona was zijn oude liefde tactisch de baas en zag Lionel Messi slechts op individuele klasse de wedstrijd in het voordeel van Barca beslissen. In FC Afkicken Analyse kijken we terug op de avond van de gemiste kansen voor PSV.

Tekst: Wouter Boerkamp

Zelfde poppetjes, andere speelwijze

In de laatste succesvolle Europese campagne van PSV (achtste finale 2016) paste Phillip Cocu voor grote duels zijn ploeg aan door met een extra verdediger te gaan spelen. Nicolas Isimat-Mirin assisteerde het vaste duo Jeffrey Bruma – Héctor Moreno. Het werd ook als optie genoemd voor dit PSV toen bleek aan welke tegenstanders de Eindhovense ploeg werd gekoppeld in de groepsfase. Mark van Bommel bewees tegen Barcelona dat een coach niet altijd personele wijzigingen hoeft door te voeren om met een andere strijdwijze te hanteren.

Met de vaste elf namen schakelt PSV, zeker bij balbezit tegenstander, om van de ‘traditionele’ 4-3-3 naar 4-4-2 met spits Luuk de Jong als extra middenvelder. Met die omzetting probeert Van Bommel de passing richting Messi moeilijker te maken voor Barcelona. Daarnaast is het een goede uitgangspositie om met Hirving Lozano en Steven Bergwijn op de juiste momenten druk te zetten op de opbouw van de tegenstander. Een succesvolle tactiek die niet alleen kansen van Barcelona voorkomt, maar ook kansen voor PSV oplevert. Al in de derde minuut levert dit, indirect, bijna resultaat op voor PSV.

PSV verdedigt vanuit een 4-4-2 formatie met Luuk de Jong als extra middenvelder (1), als de De Jong uitstapt speelt Busquets terug en onderschept Lozano de bal (2), Busquets herstelt met een overtreding op een gevaarlijke positie (3), Ter Stegen voorkomt de 1-0 uit een vrije trap van Pereiro (4)

Ook andere spelers waaronder Nélson Semedo, Gerard Piqué, doelman Marc-André ter Stegen en Ivan Rakitić gaan op ongebruikelijke wijze in de fout onder druk van de PSV’ers. Vooral Rakitić en Ter Stegen mogen van geluk spreken dat één van hun fouten niet tot een tegentreffer leidt. Dit keer wacht PSV niet af in een 4-4-2 formatie, maar zet de ploeg van Van Bommel hoog druk bij een ingooi van Barcelona.

Zeven spelers van PSV zetten hoog druk na een inworp van Barcelona (1), Rakitić panikeert en speelt de bal in de voeten van Pereiro (2), de Uruguayaan schiet de bal tegen de paal (3), slechts tien seconden later dwingt PSV Barcelona weer terug en onderschept Lozano bijna de bal als Ter Stegen een terugspeelbal niet goed verwerkt (4), Rosario mist daarna de controle om weer tot een gevaarlijke doelpoging te komen

PSV bouwt centrum dicht, ruimte aan de zijkant

Door het centrum dicht te houden schermt PSV de route naar Messi af en ook zijn adjudanten op het middenveld; Sergio Busquets, Ivan Rakitić en Arturo Vidal komen niet in hun spel. Aanvaller Steven Bergwijn bevestigt dit na afloop in een interview met Veronica: “We wilden dat Barcelona om ons heen ging spelen. Daarom kwamen ze niet in het midden door. Dat is aardig gelukt.”

Voor Barcelona zit er, zeker in het eerste half uur, niets anders op dan de ruimte te zoeken op de flanken. De voorkeur gaat uit naar de linkerkant van PSV waar Angeliño en Gastón Pereiro een veel makkelijker te kloppen duo blijkt te zijn dan de complementaire Pablo Rosario en Denzel Dumfries aan de andere kant. Vooral Dumfries bewijst in dit duel met zevensmijlslaarzen onderweg te zijn naar de Europese top, terwijl Angeliño het heel moeilijk heeft in een wedstrijd waarin hij zich juist graag had laten zien. Rechtsbuiten Ousmane Dembélé doet echter te weinig met de ruimte die hem geboden wordt en speelt een geheel vrijstaande Lionel Messi niet goed aan.

PSV staat weer in de 4-4-2 formatie, Barcelona bouwt op met twee verdedigers en Busquets, de backs staan hoog (1), de bal komt bij Lenglet die een crossbal geeft richting Dembélé (2), Angeliño heeft moeite om de balvlucht in te schatten en kan de pass niet onderscheppen (3), Dembélé kan vervolgens een geheel vrijstaande Messi aanspelen na een communicatiefout tussen Hendrix en Viergever, maar zijn pass is veel te hard

Aan de andere kant betrekt Barcelona Jordi Alba, de betere voetballer ten opzichte van rechtsback Nélson Semedo, nauwelijks in het spel. De voormalige sneltrein aan de linkerkant is veranderd een stoptrein die slechts zelden zijn topsnelheid bereikt. Zonder rendement van Semedo en Dembélé en inbreng van Philippe Coutinho en Alba heeft Barcelona moeite om uitgespeelde kansen te creëren. Ook Ernesto Valverde heeft geen antwoord op de meesterzet van Van Bommel.

Messi doorbreekt impasse

Uiteindelijk heeft Barcelona de klasse van Lionel Messi nodig om de wedstrijd, en daarmee de groepswinst, naar zich toe te trekken. Dat kondigt zich aan in minuut achttien, de ‘minuut van Messi’. Hij speelt eerst twee keer een ploeggenoot vrij met een geniaal wippertje en kiest vervolgens zelf slim positie na een pass/schot van Philippe Coutinho.

Messi wipt de bal over de defensie van PSV richting rechtsback Semedo (1), Angeliño was onderweg naar de buitenkant en laat zich verrassen door de pass binnendoor (2) maar herstelt zich goed en geeft een corner weg. Uit de toegekende corner chipt Messi de bal over twee PSV’ers heen (3), via Dembélé komt de bal uiteindelijk bij Coutinho die de bal richting tweede paal schiet, de slim weggelopen Messi komt een metertje tekort om de 0-1 te maken (4)

In het laatste kwartier van de eerste helft laat de meester opnieuw zien dat hij de enige speler is die zich kan onttrekken aan de houdgreep van PSV. Messi ‘verstopt’ zich even op eigen helft om vervolgens na een slim overstapje van Arturo Vidal ineens vrij te komen op de helft van PSV. Na een versnelling en dribbel langs De Jong en Rosario brengt Messi Philippe Coutinho in stelling, maar Nick Viergever voorkomt met zijn rechterbeen een doeltreffende poging van de Braziliaan.

Messi zakt terug op eigen helft tussen de twee centrale verdedigers en Busquets (1), na een slim overstapje van Vidal zijn Hendrix en De Jong uit positie en kan Messi ineens het middenveld oversteken (2), ook Rosario kan Messi niet afstoppen (3), de Argentijn bereikt Philippe Coutinho wiens schot nog net wordt geblokt door Viergever (4)

Dat ene moment leidt in de daaropvolgende corners tot gevaarlijke doelpogingen van Arturo Vidal (volley en kopbal van de lijn gehaald) en Messi zelf (perfecte controle op de borst en volley net over de kruising) waarmee de kansenverhouding plots in het voordeel van Barcelona kantelt. Ondanks dat PSV daarna niet volledig de kluts kwijt is, ontstaan er wel wat scheurtjes in het verdedigende blok. In de 40ste minuut schermt De Jong de passlijn naar Messi onvoldoende af en combineert de grote kleine Argentijn zich naar een goede schotkans op twintig meter van het doel. Bij dat moment blijkt wel dat de echte scherpte ook bij Messi ontbreekt, want Jeroen Zoet kan makkelijk redding brengen. De PSV-keeper heeft zelfs minder echt werk te doen dan collega Marc-André ter Stegen. De Barcelona-doelman dankt vlak voor rust het houtwerk na een kopbal van de De Jong en de rebound van Dumfries.

Gemiste kans

De gemiste kansen komen PSV in een zwaardere tweede helft duur te staan. Na een uur spelen is het raak voor Barcelona. Ook omdat de uitvoering van het tactische plan door de spelers niet perfect is. Messi ontsnapt aan de aandacht van Pereiro en De Jong en ook Angeliño identificeert het gevaar veel te laat. De bal verdwijnt daardoor via de Spanjaard van PSV achter Zoet: 0-1.

PSV staat in de 4-4-2 formatie met in dit geval De Jong en Pereiro aan de linkerkant, Messi snelt voorbij Pereiro (1) en wordt na een combinatie met Dembélé losgelaten door de twee en niet op tijd opgepakt door Angeliño (2), de Argentijn sprint naar de achterlijn en kapt naar binnen om net genoeg ruimte te maken voor het schot (3), via Angeliño slaat de bal binnen achter de kansloze Jeroen Zoet: 0-1 (4)

Een kwartier later is de wedstrijd zo goed als beslist als nota bene verdediger Gerard Piqué op Filippo Inzaghi-achtige wijze profiteert van voorbereidend werk van Messi en een inschattingsfout van Rosario: 0-2. De andere kansen die hij creëert zijn niet besteed aan Dembele en invaller Malcom. De aan hen bestede miljoenen lijken dan ook weggegooid geld als je de kwaliteiten van de jonge aanvallers afzet tegen de brille van Messi.

Het verder uitbreiden van de score zou voor Barcelona ook te veel van het goede zijn. Sterker nog, PSV laat in de tweede helft opnieuw grote kansen liggen om de groepswinnaar pijn te doen. Lozano, Bergwijn, Rosario, Hendrix en Luuk de Jong slagen er niet in om meerdere goede mogelijkheden te benutten voordat De Jong dat in de 83ste minuut wel doet. Een typische ‘Luuk de Jong-goal’. Na een voorzet van Angeliño knikt De Jong de bal in de verre hoek: 1-2. Het slotoffensief met Donyell Malen en Maxi Romero komt daarna niet echt meer van de grond.

Na een gewonnen duel van Angeliño opent Rosario naar invaller Malen aan de linkerkant (1), die geeft de bal mee aan de naar voren sprintende Angeliño. De Spanjaard haalt de achterlijn en geeft een perfecte voorzet (2), De Jong wint het kopduel van Piqué (3) en knikt de bal onberispelijk in de verre hoek (4)

Voorbeeld voor Koeman, niet per se voor Feyenoord-uit

De wedstrijd van de gemiste kans in Eindhoven speelde zich af met bondscoach Ronald Koeman op de tribune. De man die Oranje reanimeerde zag één van zijn potentiële spitsen in actie in een hele andere rol. Luuk de Jong, die onder Koeman weer meer perspectief lijkt te hebben dan onder diens voorgangers, zou ook in het Nederlands elftal meer kunnen zijn dan alleen een stormram. Met Memphis in de rol van Lozano en Steven Bergwijn als andere aanvaller en De Jong erachter om een sterkere tegenstander pijn te doen in de omschakeling. Het is opvallend dat beginnend trainer Van Bommel al bij zijn 23ste officiële wedstrijd als hoofdtrainer een voorbeeld kan stellen voor een ervaren bondscoach.

Of we de ‘Barcelona-variant’ ook zondag tegen Feyenoord gaan terugzien is, gezien de krachtsverhoudingen en andere speelwijze van de Rotterdammers, nog de vraag. Van Bommel heeft er in ieder geval een nieuw strijdplan bij die in de titelrace, bijvoorbeeld uit bij Ajax, heel goed van pas kan komen.

Coverfoto: Pro Shots